Κυριακή, 14 Μαΐου 2017

Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ

Ας μάθουν οι νεώτεροι και ας θυμηθούν οι παλιότεροι μερικά μαθήματα από παλιά αναγνωστικά που σχετίζονται με τη σημερινή μέρα.

Παιδικές ιστορίες, Αναγνωστικό Β΄ δημοτικού, έκδοσης 1934




 Αναγνωστικό Γ΄ δημοτικού, έκδοσης 1969



Αναγνωστικό Γ΄ δημοτικού  έκδοσης 1975




 Αλφαβητάριο, έκδοσης 1981, κείμενο και ποίημα

 

  

 
...και επειδή μάνα είναι μόνο μία...

e-dimotiko.gr/mydocs/feggaraki/MOTHERS IN COLORS_ok.pps
 

Κυριακή, 7 Μαΐου 2017

ΟΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

Με αφορμή την έναρξη των εξετάσεων από βδομάδα στο Λύκειο αλλά και μετά από λίγες μέρες στο Γυμνάσιο ας ξαναθυμηθούμε κάποια μαθήματα που υπήρχαν σε παλιά βιβλία δημοτικού και που βέβαια ήταν από τα τελευταία μαθήματα του βιβλίου.

 Και πρώτα πρώτα στο Αλφαβητάριο της Α΄ δημοτικού



 ...στο Αναγνωστικό της Β΄ δημοτικού


 


 ...στο μάθημα της Σπουδής Περιβάλλοντος Α΄ δημοτικού

 



...στο Ανθολόγιο για τους μαθητές της Ε και Στ δημοτικού σε ένα κείμενο 5 σελίδων



Εδώ να πούμε ότι το Νηπιαγωγείο προβλέφθηκε για πρώτη φορά το 1895. Έγινε ίδρυμα στοιχειώδους Εκπαίδευσης το 1929 Ν. 4397 και αποτελεί την πρώτη βαθμίδα της γενικής Εκπαίδευσης το 1976 Ν.390, ενώ για το Δημοτικό η φοίτηση ήταν 4ετής, 6ετής με προαγωγικές εξετάσεις στην Ε και ΣΤ τάξη οι οποίες καταργήθηκαν. Διακρίνονται σε μονοθέσια (15 - 30 μαθητές) και 15θέσια (421 - 450 μαθητές) (πλέον τα ολιγοθέσια δημοτικά έχουν σχεδόν καταργηθεί).

Δευτέρα, 1 Μαΐου 2017

ΑΛΛΟΤΙΝΕΣ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΕΣ

Αναφερθήκαμε χθες και "μεταφερθήκαμε" σε μια "παλιά" Πρωτομαγιά μέσω παλιού Αναγνωστικού της Β΄ Δημοτικού. Ας δούμε όμως και κάποια άλλα μαθήματα (και όχι μόνο) που αναφέρονται σε αλλοτινές Πρωτομαγιές!
Και πρώτα απ' όλα στο Αλφαβητάριο της Α' δημοτικού "Τα καλά παιδιά" (1950).


Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου η Άννα, ο Ρήγας, ο Γιαννάκης μαζί με τα άλλα παιδιά του σχολείου πηγαίνουν μια εκδρομή στην εξοχή όπου και μαζεύουν λουλούδια, παίζουν, χορεύουν, τρώνε και κάνουν το πατροπαράδοτο πρωτομαγιάτικο στεφάνι.
Η γλώσσα δημοτική, βεβαίως πολυτονική, με κάποιες διαφορές από τη σημερινή κυρίως στην ορθογραφία. (Τα αρσενικά άρθρα στην αιτιατική χωρις το ν - άλλωστε αυτό πρόσφατα σχετικά άλλαξε-, ο ίσκιος γράφεται με ήτα (η), το βουίζει έχει διαλυτικά, το πιάνονται χωρίζεται στο ντ, το τρώνε γράφεται τρώγουν και το φαΐ φαγί).



Η αναφορά του βιβλίου στην Πρωτομαγιά κλείνει με ποίημα.


Δυο παλιότερα βιβλία των δεκαετιών 20 και 30: Το Αλφαβητάριο Ιωαν. Συκώκη εκδόσεως 1923 και το Αλφαβητάριο "Ο ΗΛΙΟΣ" (1938) με "ήρωες" τη Ρήνα και τον Ρήγα.







 
 
  
Στο Αναγνωστικό Γ΄Δημοτικού (δεκαετίας 60 και 70):


Ιδιίτερη αναφορά στις κτητικές αντωνυμίες που στη γενική πληθυντικού αναφέρονται ως (των) και όχι (τους) (π.χ. δόξες των), στη γραφή των λέξεων βιολέτα με 2 τ (επηρεασμένη από την ιταλική λέξη - violetta - που προέρχεται),  γαρίφαλα με η, μανούλα με 2 ν, θηλυκά που τελειώνουν σε ι αντί σε η όπως τάξη, βλάστηση, Άνοιξη κλπ.
Και σε αυτό το βιβλίο η αναφορά της Πρωτομαγιάς κλείνει με ποίημα (Ι. Πολέμη) .



Στο Αναγνωστικό Δ΄ δημοτικού δεκαετίας 50, ποίημα του Ιωάννη Πολέμη: 


 
Και βέβαια υπάρχουν και πολλά ακόμα παλιά αναγνωστικά δημοτικού που αναφέρονται στην γιορτή (απεργία) της Πρωτομαγιάς αλλά ας πάρουμε και μια γεύση από παλιές Πρωτομαγιές μέσω κάποιων ιστορικών αποσπασμάτων από το αρχείο της ΕΡΤ.


Από την επίσκεψη του βασιλιά Παύλου το 1949 στη Ρόδο που πριν λίγα χρόνια είχε προσαρτηθεί στην Ελλάδα. Τον συνοδεύουν η βασίλισσα Φρειδερίκη και ο εννιάχρονος τότε διάδοχος Κωνσταντίνος. Μάλιστα για να γιορτάσουν την Πρωτομαγιά κατευθύνθηκαν στη Φιλέρημο, στο μοναστήρι της Παναγιάς της Ζωοδόχου Πηγής (Φιλερήμου), όπου ο μητροπολίτης τους πρόσφερε και υπαίθριο γεύμα. (Ιδιαίτερη προσοχή στην καθαρεύουσα του εκφωνητή)
 
  video
 
5 λεπτά από εορτασμό Πρωτομαγιάς... εποχής Μεταξά... τότε που γινόταν ακόμα και παρέλαση αυτή την ημέρα... τότε που σκοπό είχε η γιορτή να εξυμνηθεί η δικτατορία και ο αρχηγός της... τότε που ήταν Εθνική Εργατική Πρωτομαγιά...
 
video
 
Τέλος, αποσπάσματα από παλιότερες Πρωτομαγιές και συνήθειες γι ΄αυτή την ημέρα.
 
video
 

Κυριακή, 30 Απριλίου 2017

ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ!

Πρωτομαγιά αύριο και όλοι ετοιμάζονται να πάνε μια εκδρομή. Στα χωριά τους, σε γνωστούς, στην εξοχή ή έστω μια βόλτα στη γειτονιά τους για να χαρύνε την ανοιξιάτικη φύση και να φτιάξουν το πατροπαράδοτο μαγιάτικο στεφάνι και έτσι να "πιάσουν" τον Μάη. 
Σκέφτηκε όμως να πάει κάποιος στην Πλαγιαστή; Εκεί που υπάρχει και το πολύ ωραίο περιβόλι του Λεωνή; Μάλλον όχι αφού κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για φανταστικό μέρος, το οποίο όμως επισκεφτήκαμε όλοι εμείς που πήγαμε δημοτικό σχολείο στις δεκαετίες 50 - 70, αφού στο Άναγνωστικό της Β΄ δημοτικού υπήρχε το σχετικό κείμενο.

Το Αναγνωστικό της Β΄ Δημοτικού με πρώτη έκδοση το 1954 

Έτσι θα θυμηθούμε ξανά τις λέξεις που έπαιρναν περισπωμένη (πάμε, ερωτούσαν, Λεωνή κλπ.), ψιλές και δασείες (από, αυτό, ερωτούσαν κλπ. - ψιλή), (ημέρες, όπου, ήλιος κλπ. - δασεία), ρήματα που τελειώνουν σε (είχε βγη, είχαν μαζευθη, θα βρεθη κλπ.), λέξεις με υπογεγραμμένη (σημείο του γραπτού λόγου που έμπαινε κάτω από το α, η, ω, και αντιστοιχούσε στο ι των καταχρηστικών διφθόγγων της αρχαίας ελληνικής) (όποιος αργήση, να τα πάρη, θα βρεθη κλπ.), αρκετές λέξεις στην καθαρεύουσα (πάρωμεν, εμελετούσαν, παρεκίνησε, όρεξις κλπ.), λέξεις με διαφορετική πλέον ορθογραφία (σακκουλάκια με 2 κ, είχεν, έλεγεν κλπ. με κατάληξη ν στο τέλος), τόνοι και πνεύματα βέβαια και στις μονοσύλλαβες λέξεις (και, ο, του κλπ.)
Μετά το κείμενο ακολουθεί και 2ο μάθημα με το ποίημα του Άγγελου Βλάχου (Ο Μάιος). Μάλιστα ο Μάιος με διαλυτικά στο ι!!


Η τρίτη στροφή του ποιήματος ορθογραφία για αύριο!!!

Δευτέρα, 17 Απριλίου 2017

"ΘΕΙΑ ΛΕΝΑ"

Η Αντιγόνη Μεταξά, η οποία έγινε ευρύτερα γνωστή και αγαπητή στα παιδιά με το ψευδώνυμο «Θεία Λένα», ήταν παιδαγωγός και συγγραφέας.


Γεννήθηκε στην Αθήνα στα 1905. Πατέρας της ήταν ο Γεώργιος Μεταξάς από την Κεφαλονιά, καθηγητής που το 1904 ίδρυσε στον Πειραιά τη Σχολή Μεταξά και στα 1908 την μετέφερε στην Αθήνα στην οδό Δραγατσανίου και αργότερα στην Λεωφόρο Κηφισίας, Βας. Σοφίας σήμερα, απέναντι από τον Εθνικό Κήπο. Το σχολείο ονομάστηκε «Ελληνογαλλική Σχολή Αθηνών». Διευθύντρια της Σχολής διετέλεσε και η Αντιγόνη Μεταξά.
Η Αντιγόνη Μεταξά το 1933 ιδρύει το «Θέατρο του Παιδιού», τον πρώτο ελληνικό θίασο για παιδιά. Δίνει τακτικά παραστάσεις: «Κοκκινοσκουφίτσα», «Χιονάτη», «Σταχτοπούτα». Συγχρόνως εκδίδει τα πρώτα της βιβλία και το 1938 αρχίζει να εργάζεται στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών του ΕΙΡ, όπου από το 1942, ως Θεία Λένα, είχε την ευθύνη της εκπομπής «Η ώρα του παιδιού», την εκπομπή με την οποία θα μείνει στην ιστορία ως η κοσμαγάπητη "Θεία Λένα" του Ραδιοφώνου. 
Παιδιά απ' όλη την Ελλάδα ακούνε τις εκπομπές της ενώ στην Ραδιοφωνία διοργανώνει γιορτές, τις  Χαρούμενες Κυριακές, όπως τις λέει όπου προσκαλεί τα παιδιά - ακροατές στις αίθουσες των ραδιοφωνικών θαλάμων του ΕΙΡ στο Ζάππειο για να ακούσουν παιδικές χορωδίες, και να παρακολουθήσουν χορούς, κουκλοθέατρο του Μπάρμπα Μυτούση, παιχνίδια, αινίγματα και χίλια δυό άλλα.

Τριάντα δύο ολόκληρα χρόνια εργάστηκε η Αντιγόνη Μεταξά στο ραδιόφωνο και έκανε 4500 εκπομπές! Η πιο γνωστή ήταν η καθημερινή εκπομπή «Η Θεία Λένα στα Μικρά Παιδιά», που αργότερα ονομάστηκε «Καλημέρα Παιδάκια». Κάθε πρωί, στις εννέα παρά τα παιδιά προσχολικής ηλικίας άκουγαν την εκπομπή της. Έβγαλε επίσης 18 δίσκους με παραμύθια.
video
Το 1967 δημιούργησε το πρώτο παιδικό τηλεοπτικό πρόγραμμα που ονομαζόταν «Συντροφιά με τη Θεία Λένα». Τώρα τα παιδιά την έβλεπαν πια, και δεν άκουγαν μόνο την φωνή της. 
video

Η πολιτεία την τίμησε, με το Βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών και τα παιδιά την αγάπησαν. Η κόρη της, η Λήδα Κροντηρά συνέχισε το έργο της, έχοντας παράλληλα ένα δικό της σημαντικό εκπαιδευτικό έργο.
Μετα τον θάνατο της (1971) μνημονεύεται στο πάρκο απέναντι από το μαιευτήριο "Έλενα Βενιζέλου" σε μια μαρμάρινη πλακέτα.
 Πρόσφατα το Μουσείο Μπενάκη είχε φιλοξενήσει για 2 μήνες (20/1/2017 - 29/3/2017) με τίτλο "Αγαπημένη Θεία Λένα. Η ζωή και το έργο της Αντιγόνης Μεταξά” έκθεση και ντοκιμαντέρ για τη ζωή της.

video

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΣΤΑ ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Το Πάσχα  στα παλιά αναγνωστικά του Δημοτικού περιέχονταν συνήθως ή στην ενότητα "Άνοιξη" ή στην ενότητα "Από τη θρησκευτική ζωή και ιστορία". Μάλιστα συνήθως λεγόταν Λαμπρή και τα μαθήματα είχαν σαν κυρίαρχο θέμα τη νηστεία, τον εκκλησιασμό αλλά και τον εορτασμό και το γλέντι.
Και βέβαια όλοι εμείς που ζήσαμε εκείνα τα χρόνια, περιμέναμε με αγωνία το Πάσχα όχι τόσο για τα δώρα (που βέβαια με τίποτα δε συγκρίνονταν με τα τωρινά) όσο για απλά πράγματα, όπως η αγορά καινούριων παπουτσιών (κατά συνήθεια άσπρα), που έπρεπε να φορεθούν οπωσδήποτε για πρώτη φορά τότε (κυρίως κατά τη θεία κοινωνία), ή η φωταγώγιση των δρόμων, των μαγαζιών, ή ακόμα η χαρά μας για ...τα απλά βεγγαλικά την ημέρα ή καλύτερα τη νύχτα της Αναστάσεως που την εποχή της λάμπας πετρελαίου έμοιαζαν φαντασμαγορικά καθώς και το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών που ήταν στην τσέπη του καθενός και θα γινόταν πράξη αμέσως μετά το "Χριστός Ανέστη" στον χώρο της εκκλησίας.

Ας δούμε λοιπόν κάποια από αυτά τα μαθήματα των παλιών αναγνωστικών, να ξαναθυμηθούμε όλοι εμείς που γνωρίσαμε εκείνα τα χρόνια και να μάθουν οι νεώτεροι για το τι προβάλλονταν περισσότερο από τις γιορτινές μέρες εκείνων των παλιών ετών...

Αναγνωστικό Β' Δημοτικού (1934)

 
Αναγνωστικό Δ' Δημοτικού (1934)


Το εξαίσιο ποίημα του Δ. Σολωμού σε πολυτονικό τότε, υπήρχε σε πάρα πολλά Αναγνωστικά, όπως και στο φετινό βιβλίο της Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού 


  Αναγνωστικό της Καθαρεύουσας Ε' Δημοτικού (1936)


  Αναγνωστικό Στ' Δημοτικού (1947) 



 Αλφαβητάριο Τα καλά παιδιά (1950)

 
 Αναγνωστικό Β' Δημοτικού (1961) 




 Αναγνωστικό Δ' Δημοτικού (1961) 


  Αναγνωστικό Ε' Δημοτικού (1964) 



Αλφαβητάριο Α΄Δημοτικού (1965)


  Αναγνωστικό Γ' Δημοτικού (1969) 


 Αναγνωστικό Στ' Δημοτικού (1972) 


  Αναγνωστικό Δ' Δημοτικού (1978) 


 Το κείμενο γραμμένο σε πολυτονικό φυσικά (ψιλή, δασεία, περισπωμένη κλπ.)

  
Αναγνωστικό Γ' Δημοτικού (1979) 


 Αναγνωστικό Ε' Δημοτικού (1981)

...Προσέξτε τις σημειώσεις του παιδιού πάνω στο ποίημα Α (Αντιγραφή) και Ο (Ορθογραφία)...Επίσης γραμμένο σε πολυτονικό. (Η κατάργησή του ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Ιανουάριο του 82)

  Αναγνωστικό Στ' Δημοτικού (1982) 


Και για το τέλος ...5:30 λεπτά σπάνιου οπτικού υλικού από ημέρες Μεγάλης Εβδομάδας. 
 
Διακρίνονται σπουδαία πρόσωπα παλαιών εποχών...ο Νόβας με τον Ζίγδη στην Πάτμο, ο Γεώργιος Παπανδρέου με τον γιο του Ανδρέα, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος κάνοντας Πάσχα με τους στρατιώτες, ήθη και έθιμα που πολλά συνεχίζουν ως τις μέρες μας...
 
Το βίντεο είναι από το Οπτικοακουστικό Αρχείο της Ε.Ρ.Τ.
Απολαύστε το...

video