Δευτέρα, 17 Απριλίου 2017

"ΘΕΙΑ ΛΕΝΑ"

Η Αντιγόνη Μεταξά, η οποία έγινε ευρύτερα γνωστή και αγαπητή στα παιδιά με το ψευδώνυμο «Θεία Λένα», ήταν παιδαγωγός και συγγραφέας.


Γεννήθηκε στην Αθήνα στα 1905. Πατέρας της ήταν ο Γεώργιος Μεταξάς από την Κεφαλονιά, καθηγητής που το 1904 ίδρυσε στον Πειραιά τη Σχολή Μεταξά και στα 1908 την μετέφερε στην Αθήνα στην οδό Δραγατσανίου και αργότερα στην Λεωφόρο Κηφισίας, Βας. Σοφίας σήμερα, απέναντι από τον Εθνικό Κήπο. Το σχολείο ονομάστηκε «Ελληνογαλλική Σχολή Αθηνών». Διευθύντρια της Σχολής διετέλεσε και η Αντιγόνη Μεταξά.
Η Αντιγόνη Μεταξά το 1933 ιδρύει το «Θέατρο του Παιδιού», τον πρώτο ελληνικό θίασο για παιδιά. Δίνει τακτικά παραστάσεις: «Κοκκινοσκουφίτσα», «Χιονάτη», «Σταχτοπούτα». Συγχρόνως εκδίδει τα πρώτα της βιβλία και το 1938 αρχίζει να εργάζεται στον Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών του ΕΙΡ, όπου από το 1942, ως Θεία Λένα, είχε την ευθύνη της εκπομπής «Η ώρα του παιδιού», την εκπομπή με την οποία θα μείνει στην ιστορία ως η κοσμαγάπητη "Θεία Λένα" του Ραδιοφώνου. 
Παιδιά απ' όλη την Ελλάδα ακούνε τις εκπομπές της ενώ στην Ραδιοφωνία διοργανώνει γιορτές, τις  Χαρούμενες Κυριακές, όπως τις λέει όπου προσκαλεί τα παιδιά - ακροατές στις αίθουσες των ραδιοφωνικών θαλάμων του ΕΙΡ στο Ζάππειο για να ακούσουν παιδικές χορωδίες, και να παρακολουθήσουν χορούς, κουκλοθέατρο του Μπάρμπα Μυτούση, παιχνίδια, αινίγματα και χίλια δυό άλλα.

Τριάντα δύο ολόκληρα χρόνια εργάστηκε η Αντιγόνη Μεταξά στο ραδιόφωνο και έκανε 4500 εκπομπές! Η πιο γνωστή ήταν η καθημερινή εκπομπή «Η Θεία Λένα στα Μικρά Παιδιά», που αργότερα ονομάστηκε «Καλημέρα Παιδάκια». Κάθε πρωί, στις εννέα παρά τα παιδιά προσχολικής ηλικίας άκουγαν την εκπομπή της. Έβγαλε επίσης 18 δίσκους με παραμύθια.
video
Το 1967 δημιούργησε το πρώτο παιδικό τηλεοπτικό πρόγραμμα που ονομαζόταν «Συντροφιά με τη Θεία Λένα». Τώρα τα παιδιά την έβλεπαν πια, και δεν άκουγαν μόνο την φωνή της. 
video

Η πολιτεία την τίμησε, με το Βραβείο από την Ακαδημία Αθηνών και τα παιδιά την αγάπησαν. Η κόρη της, η Λήδα Κροντηρά συνέχισε το έργο της, έχοντας παράλληλα ένα δικό της σημαντικό εκπαιδευτικό έργο.
Μετα τον θάνατο της (1971) μνημονεύεται στο πάρκο απέναντι από το μαιευτήριο "Έλενα Βενιζέλου" σε μια μαρμάρινη πλακέτα.
 Πρόσφατα το Μουσείο Μπενάκη είχε φιλοξενήσει για 2 μήνες (20/1/2017 - 29/3/2017) με τίτλο "Αγαπημένη Θεία Λένα. Η ζωή και το έργο της Αντιγόνης Μεταξά” έκθεση και ντοκιμαντέρ για τη ζωή της.

video

Τρίτη, 11 Απριλίου 2017

ΤΟ ΠΑΣΧΑ ΣΤΑ ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Το Πάσχα  στα παλιά αναγνωστικά του Δημοτικού περιέχονταν συνήθως ή στην ενότητα "Άνοιξη" ή στην ενότητα "Από τη θρησκευτική ζωή και ιστορία". Μάλιστα συνήθως λεγόταν Λαμπρή και τα μαθήματα είχαν σαν κυρίαρχο θέμα τη νηστεία, τον εκκλησιασμό αλλά και τον εορτασμό και το γλέντι.
Και βέβαια όλοι εμείς που ζήσαμε εκείνα τα χρόνια, περιμέναμε με αγωνία το Πάσχα όχι τόσο για τα δώρα (που βέβαια με τίποτα δε συγκρίνονταν με τα τωρινά) όσο για απλά πράγματα, όπως η αγορά καινούριων παπουτσιών (κατά συνήθεια άσπρα), που έπρεπε να φορεθούν οπωσδήποτε για πρώτη φορά τότε (κυρίως κατά τη θεία κοινωνία), ή η φωταγώγιση των δρόμων, των μαγαζιών, ή ακόμα η χαρά μας για ...τα απλά βεγγαλικά την ημέρα ή καλύτερα τη νύχτα της Αναστάσεως που την εποχή της λάμπας πετρελαίου έμοιαζαν φαντασμαγορικά καθώς και το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών που ήταν στην τσέπη του καθενός και θα γινόταν πράξη αμέσως μετά το "Χριστός Ανέστη" στον χώρο της εκκλησίας.

Ας δούμε λοιπόν κάποια από αυτά τα μαθήματα των παλιών αναγνωστικών, να ξαναθυμηθούμε όλοι εμείς που γνωρίσαμε εκείνα τα χρόνια και να μάθουν οι νεώτεροι για το τι προβάλλονταν περισσότερο από τις γιορτινές μέρες εκείνων των παλιών ετών...

Αναγνωστικό Β' Δημοτικού (1934)

 
Αναγνωστικό Δ' Δημοτικού (1934)


Το εξαίσιο ποίημα του Δ. Σολωμού σε πολυτονικό τότε, υπήρχε σε πάρα πολλά Αναγνωστικά, όπως και στο φετινό βιβλίο της Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού 


  Αναγνωστικό της Καθαρεύουσας Ε' Δημοτικού (1936)


  Αναγνωστικό Στ' Δημοτικού (1947) 



 Αλφαβητάριο Τα καλά παιδιά (1950)

 
 Αναγνωστικό Β' Δημοτικού (1961) 




 Αναγνωστικό Δ' Δημοτικού (1961) 


  Αναγνωστικό Ε' Δημοτικού (1964) 



Αλφαβητάριο Α΄Δημοτικού (1965)


  Αναγνωστικό Γ' Δημοτικού (1969) 


 Αναγνωστικό Στ' Δημοτικού (1972) 


  Αναγνωστικό Δ' Δημοτικού (1978) 


 Το κείμενο γραμμένο σε πολυτονικό φυσικά (ψιλή, δασεία, περισπωμένη κλπ.)

  
Αναγνωστικό Γ' Δημοτικού (1979) 


 Αναγνωστικό Ε' Δημοτικού (1981)

...Προσέξτε τις σημειώσεις του παιδιού πάνω στο ποίημα Α (Αντιγραφή) και Ο (Ορθογραφία)...Επίσης γραμμένο σε πολυτονικό. (Η κατάργησή του ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Ιανουάριο του 82)

  Αναγνωστικό Στ' Δημοτικού (1982) 


Και για το τέλος ...5:30 λεπτά σπάνιου οπτικού υλικού από ημέρες Μεγάλης Εβδομάδας. 
 
Διακρίνονται σπουδαία πρόσωπα παλαιών εποχών...ο Νόβας με τον Ζίγδη στην Πάτμο, ο Γεώργιος Παπανδρέου με τον γιο του Ανδρέα, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος κάνοντας Πάσχα με τους στρατιώτες, ήθη και έθιμα που πολλά συνεχίζουν ως τις μέρες μας...
 
Το βίντεο είναι από το Οπτικοακουστικό Αρχείο της Ε.Ρ.Τ.
Απολαύστε το...

video

Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

Η 25Η ΜΑΡΤΙΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΛΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Ας δύμε από παλιά σχολικά βιβλία και κυρίως από αναγνωστικά, τα οποία έχουν αναφορά στην 25η Μαρτίου 1821.
Έχουν ενδιαφέρον για τους μεγάλους στην ηλικία για να θυμηθούν, για να νοσταλγήσουν, για να στοχαστούν. Έχουν ενδιαφέρον για μεγάλους και για μικρούς, γιατί θα δούνε έστω πρόχειρα ένα μικρό υφάδι που ξετυλίγουν τα σχολικά βιβλία μας, ένα υφάδι που έπαιξε μικρό έστω ρόλο στη διαμόρφωση της εθνικής μας συνείδησης.  

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ Δ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1935)



 ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1937)


 ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1952)

 
ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1955) 
 
  
ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1963)


 ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ Β ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1964)


 ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ (1965)

 
 ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (1969)


  ΑΛΦΑΒΗΤΑΡΙΟ (1973)

 

Δευτέρα, 20 Μαρτίου 2017

ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ




Οι «σχολικές» ταινίες χωρίζονται χρονολογικά σε δύο κατηγορίες: στις πιο παλιές, όπου τις παρακολουθούμε (συνήθως) παράλληλα με τη ζωή ενός καθηγητή ή δασκάλου, και στις νεώτερες, όπου οι κύριοι πρωταγωνιστές είναι (συνήθως και πάλι) οι μαθητές.  


Επίσης, ως προς το είδος τους, χωρίζονται σε αυτές του δημοτικού σχολείου, που έχουν μία κάπως πιο νοσταλγική ματιά, και σε αυτές του λυκείου (ή, έστω, εξαταξίου γυμνασίου, όπως ήταν πιο παλιά γνωστό το γυμνάσιο - λύκειο), όπου οι μαθητές «ξεσαλώνουν», λίγο πριν την ενηλικίωσή τους.
Σίγουρα οι πιο γνωστές που έχουν να κάνουν με δημοτικό σχολείο είναι:




Και αυτές που αναφέρονται στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση: 




 Να και μια σκηνή ιδιαίτερα αγαπητή σε μικρούς και μεγάλους:

video

Δευτέρα, 6 Μαρτίου 2017

ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ ΤΩΝ ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

Είχαμε πει σε παλιότερη ανάρτηση για το τι ήταν τα αλληλοδιδακτικά σχολεία καθώς και για το τι μαθήματα γινόταν αλλά και τον τρόπο που γίνονταν αυτά ΚΛΙΚ
Αλλά πώς ήταν τα κτίρια αυτά, εξωτερικά και εσωτερικά;
Κατ' αρχάς να πούμε ότι το Αλληλοδιδακτικό Σχολείο χωριζόταν σε οκτώ τάξεις (κλάσεις) και ο δάσκαλος επέλεγε τους ικανότερους μαθητές αλλά και τους εξυπνότερους για να τον βοηθήσουν στη διδασκαλία. Οι μαθητές κατατάσσονταν σε κάθε τάξη με βάση τις γνώσεις τους και την πρόοδό τους σε κάθε μάθημα. Μπορούσαν, δηλαδή να ανήκουν σε μία ή περισσότερες τάξεις (κλάσεις), π.χ. μπορούσε ο μαθητής να παρακολουθεί Γραμματική στην 4 κλάση και Αριθμητική στην 6 κλάση, δηλαδή πήγαιναν από κλάση σε κλάση κατά μάθημα.
Στις εκθέσεις τις οποίες συνέταξε και υπέβαλλε στην επί των Εκκλησιαστικών Γραμματεία ο Ι. Κοκκώνης ο οποίος περιόδευσε για έλεγχο σε διάφορα σχολεία της Πελοποννήσου κατά το 1830, περιγράφεται η κατάσταση που επικρατούσε στα σχολεία με τα ανύπαρκτα ή ακατάλληλα κτίρια, την έλλειψη εξοπλισμού κλπ. αλλά και η ποιότητα της παιδείας που παρείχαν δάσκαλοι, μερικοί των οποίων είχαν ικανότητες, κατέβαλλαν φιλότιμες και πολλές φορές πέραν των δυνατοτήτων τους προσπάθειες να «φωτίσουν» τη νεολαία, σε αντίθεση με άλλους οι οποίοι δεν γνώριζαν όχι μεθόδους διδασκαλίας αλλά ούτε ορθογραφία, ούτε και αυτά τα «κολλυβογράμματα».
Εδώ θα πρέπει να τονισθεί ότι, τους δασκάλους «εδιόριζε» μεν το Ελληνικό Κράτος αλλά πλήρωναν οι τοπικές κοινωνίες (Δήμοι, Κοινότητες κλπ.), από έσοδά τους, από έσοδα των τοπικών μοναστηριών, ή από κληρονομιές διαφόρων ευεργετών. Έτσι αρκετές φορές όπου αδυνατούσαν ή κωλυσιεργούσαν οι τοπικοί άρχοντες να πληρώσουν τους δασκάλους, αυτοί, ως επαίτες κατέφευγαν στην επί των εκκλησιαστικών Γραμματεία ή στον τοπικό αστυνομικό Διευθυντή ώστε να εξαναγκάσουν τους αρμοδίους να καταβάλουν τα χρήματα στους δασκάλους. Οικονομικές δυσχέρειες ανάγκαζαν χωριά στα οποία λειτουργούσε σχολείο αλληλοδιδακτικό, να σταματήσουν τη λειτουργία του, να φύγει ο δάσκαλος και να στερηθούν τα παιδιά και αυτών ακόμη των λίγων γραμμάτων που μάθαιναν...
Τα κτίρια που προσφέρονται περισσότερο για την εγκατάσταση τους είναι τα μοναστήρια. Το γεγονός ότι οι δάσκαλοι ανήκουν στον κλήρο, καθώς επίσης ότι τα μοναστήρια συχνά διαθέτουν βιβλιοθήκη συνηγορούν υπέρ αυτής της λύσης. Έτσι στεγάζονται σε μονές μεταξύ άλλων: η σχολή του Άργους, οι δύο σχολές της Νάξου, το σχολείο της Σίφνου, η σχολή της Τρύπης (Λακωνία)  η σχολή της Στεμνίτσας κ.ά.



1ο δημοτικό σχολείο Άργους - Καποδιστριακό σχολείο


Ωστόσο, όσο πλησιάζουμε στο τέλος του 18ου αιώνα πυκνώνουν οι περιπτώσεις ελληνικών και ανωτέρων σχολών για τις οποίες κατασκευάζεται ιδιαίτερο κατάλυμα. Φαίνεται ότι τα πιο απλά από αυτά τα κτίρια περιλαμβάνουν δύο ορθογώνιους χώρους και καλύπτουν τις πιο στοιχειώδεις ανάγκες της διδασκαλίας. Κατασκευάστηκαν όμως και πλήρεις εκπαιδευτικές μονάδες με βιβλιοθήκη και οικοτροφείο, κυρίως στις περιπτώσεις όπου η φήμη κάποιου δασκάλου έφερνε και σημαντικό αριθμό σπουδαστών από μια ευρύτερη περιφέρεια. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ως παράδειγμα η σχολή του Παλαμά στο Μεσολόγγι, που γύρω στο 1780 συγκέντρωνε περίπου 300 μαθητές, τη σχολή της Βυτίνας που ιδρύθηκε το 1780 και όπου συνέρρεαν μαθητές "αυτόχθονες και ετερόχθονες", τη σχολή της Δημητσάνας, τη σχολή του Ντέκα, που κατασκευάστηκε γύρω στο 1750 στην Αθήνα, το Ελληνομουσείο της Ζαγοράς στο Πήλιο, τη σχολή των Μηλιών και τέλος τις φημισμένες σχολές της Χίου και των Κυδωνιών.
Τα κτίρια αυτά αναπτύσσονται συχνά σε δυο ορόφους. Στό ισόγειο βρίσκονται κατά κανόνα τα δωμάτια των οικοτρόφων μαθητών καθώς και οι βοηθητικοί χώροι (κουζίνα, εστιατόριο, αποθήκες κλπ.). Όλοι αυτοί οι χώροι βλέπουν στην κεντρική αυλή/κήπος κατευθείαν ή μέσω στεγασμένων περιμετρικών διαδρόμων. Στον όροφο, όπου φτάνει κανείς με εξωτερικές σκάλες, βρίσκονται συνήθως η βιβλιοθήκη, οι αίθουσες διδασκαλίας, τα δωμάτια των καθηγητών.
Στα κοινά αλληλοδιδακτικά σχολεία, οι αίθουσες διδασκαλίας, σύμφωνα με τις σπάνιες περιγραφές που διαθέτουμε, δεν φαίνεται να παρουσιάζουν κάποια διαφοροποίηση από τους άλλους χώρους και να αποτελούν αντικείμενο ειδικών απαιτήσεων σ' ότι αφορά τα ανοίγματα (πόρτες, παράθυρα) η τη διάταξη του εξοπλισμού. Πρόκειται για κοινά δωμάτια, ευρύχωρα, όπου τοποθετείται το γραφείο του δασκάλου και τριγύρω καθίσματα για τους μαθητές. 
Το ύψος της αίθουσας προβλέπεται από 5 έως 7 μέτρα, ύψος αρκετά μεγάλο που υπακούει στην προβληματική για τη σημασία του αέρα στη μετάδοση των ασθενειών και σκοπεύει στην αύξηση του όγκου του αναγκαίου για την αναπνοή των μαθητών. Η κάτοψη τής. αίθουσας, είναι ορθογωνική, το πλάτος της, που είναι αρκετά μικρότερο από το μήκος, δεν πρέπει να ξεπερνά τα εννέα έως δέκα μέτρα, αλλά οι ακριβείς διαστάσεις καθορίζονται σε σχέση με τον αριθμό των μαθητών.
 Σε όλο το μήκος της αίθουσας τοποθετούνται σειρές θρανίων που η καθεμιά μπορεί να χωρέσει μια εικοσάδα μαθητών. Στη δεξιά άκρη κάθε θρανίου βρίσκεται το αναλόγιο του πρωτόσχολου, η πινακίδα των δειγμάτων της γραφής και ο "τηλέγραφος", όπου ο πρωτόσχολος αναρτά κάθε φορά επιγραφές με τις κινήσεις που πρέπει να εκτελέσουν οι μαθητές. Οι "τηλέγραφοι" ήταν πινακίδες πλάτους 22 εκ. και ύψους 14 εκ. που περιστρέφονται γύρω από κατακόρυφους ξύλινους άξονες, τους "πινακοστάτες", και τοποθετούνται στην άκρη των θρανίων απ' όπου αρχίζουν οι διάφορες τάξεις.
Τα θρανία αποτελούνται από γραφεία και καθίσματα ενωμένα σε ενιαίο ξυλουργικό σώμα. Το επάνω μέρος των γραφείων είναι διαμορφωμένο ανάλογα με τη θέση που αντιστοιχεί στις διάφορες τάξεις της γραφής: έτσι το πρώτο επιτρέπει τη γραφή στην άμμο ενώ το τελευταίο έχει υποδοχές για μελανοδοχεία.




Τα ημικύκλια είναι τα κάγκελα όπου στέκονται οι μαθητές για να μαθαίνουν την ανάγνωση. Εκεί συγκεντρώνονται σε μικρές ομάδες για να βλέπουν τον σανιδοπίνακα με μια σελίδα του μαθήματος. Ύστερα πάνε στο επόμενο ημικύκλιο για να βλέπουν την επόμενη σελίδα.


Κάθε τόσο γινόταν εναλλαγή: οι καθιστοί σηκώνονταν να πάνε στα ημικύκλια για προφορική διδασκαλία και οι όρθιοι πήγαιναν στα θρανία για να τελειοποιηθούν στο γράψιμο.
 
Το βάθρο του δασκάλου αποτελεί επίσης αντικείμενο προβληματισμού. Προτείνεται να είναι αρκετά υπερυψωμένο και να σχηματίζεται από κάτω ντουλάπι όπου να φυλάγονται η άμμος, τα μολυβδοκόνδυλα κλπ. Ακόμη ζητείται να είναι περισσότερο ευρύχωρο και μακρύ ώστε να τοποθετούν δίπλα στην έδρα του δασκάλου γραφεία για τους γενικούς πρωτόσχολους, που με αυτόν τον τρόπο όμως παίρνουν τη θέση υποδιδασκάλων. 

Εσωτερικό αλληλοδιδακτικού σχολείου. Ορθογώνιο, ψηλοτάβανο, στη σειρά τα θρανία, ο δάσκαλος σε βάθρο υπερυψωμένο για να ελέγχει καλύτερα τους μαθητές.

Μπορεί να υπάρχουν έως τρεις πόρτες. Η τελική επιλογή αφήνεται στον υπεύθυνο του κτιρίου. Αλλά σε όλες τις περιπτώσεις καθορίζεται ακριβώς η θέση τους σε σχέση με έναν ειδικό προορισμό, πάντα μέσα στα πλαίσια της λογικής που χρησιμοποιεί τον χώρο για να επιβεβαιώσει τις ιεραρχίες και να διευκολύνει την επιτήρηση. Έτσι η μία από τις πόρτες, αυτή που φέρνει κατευθείαν στο δρόμο, χρησιμοποιείται αποκλειστικά από τον δάσκαλο και θεωρείται καλό να βρίσκεται σε μία άκρη της αίθουσας μακριά από την έδρα. Αντίθετα η κύρια είσοδος, που είναι η είσοδος των μαθητών, οδηγεί στο προαύλιο και βρίσκεται δίπλα στο βάθρο. Με αυτόν τον τρόπο ο δάσκαλος μπορεί να ελέγχει την είσοδο και την έξοδο των μαθητών και να επιβάλλει την τάξη χωρίς να χρειάζεται να μετακινηθεί. Η τρίτη πόρτα είναι μικρότερη, στην άλλη άκρη του βάθρου, και οδηγεί στα αποχωρητήρια που πρέπει να είναι χωρισμένα από το προαύλιο.
Τα αντικείμενα που χρησιμεύουν για τη γραφή και είναι στερεωμένα στα γραφεία, όπως τα "αβάκια", οι "κονδυλοφόροι", τα "σπογγιστήρια" για τον καθαρισμό των αβακίων, το "ομαλιστήριο" για την εξομάλυνση της άμμου του γραφείου των αρχαρίων.
Ακόμα θερμάστρες, γραφείο για τον δάσκαλο, βιβλιοθήκη, πινακίδες, μαυροπίνακες, ρολόι, "δείκται" των πρωτόσχολων ερμηνευτών, διάφορα ένσημα και παράσημα, ντουλάπια, κλπ. Τέλος, στον τοίχο πάνω από την έδρα αναρτώνται τα ακόλουθα αντικείμενα: οι κατάλογοι κατάταξης των μαθητών στα διάφορα μαθήματα, ο "πίναξ της τιμής", ο "μαύρος πίναξ της ατιμώσεως", μία πινακίδα όπου με "μεγάλα γράμματα" είναι γραμμένο το γνωμικό: "Εις τόπος διά καθέν πράγμα και καθέν πράγμα εις τον τόπον του" καθώς και ένα εικονοστάσιο με την εικόνα του Σωτήρα, της Μεταμόρφωσης η του Παντοκράτορα.
Επίσης πίνακας χωρισμένος σε στήλες με επιγραφές όπως: "φρόνιμος, επιμελής, εύτακτος, φιλαλήθης, ευπειθής κτλ ", στον οποίον καταγράφονται κάθε μήνα τα ονόματα των μαθητών που βραβεύονται για την επιτυχία τους στις διάφορες ασκήσεις η για τη συμπεριφορά τους γενικά.
Άλλος πίνακας που σ' αυτόν σημειώνονται τα ονόματα των μαθητών που μετά από συχνές παρατηρήσεις και ποινές παραμένουν "αδιόρθωτοι". Ο πίνακας χωρίζεται σε στήλες που αντιστοιχούν στα σφάλματα όπως: "φλύαρος, ρυπαρός, παρήκοος, οκνηρός η αμελής, φιλοπαίκτης, ψεύτης, διεστραμμένος..." 
Τελικά, η αλληλοδιδακτική μέθοδος εφαρμόστηκε στην περίοδο του Καποδίστρια για λόγους κυρίως οικονομικούς στο τότε νεοϊδρυθέν Ελληνικό κράτος, συνέχισε να εφαρμόζεται στα χρόνια του Όθωνα, παράλληλα πέρασε και στα Επτάνησα από το 1826 και μεγάλωσε αρκετές γενιές μαθητών...

Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017

ΤΟ ΠΕΤΑΓΜΑ ΤΟΥ ΧΑΡΤΑΕΤΟΥ

Καθαρά Δευτέρα πλησιάζει και σε πάρα πολλές πόλεις της χώρας μας, συνηθίζονται διάφορα έθιμα.
Σε όλα τα διαμερίσματα της πατρίδας μας, αυτή τη μέρα "κάτι" έχουν να δείξουν οι άνθρωποι που και αυτοί το έμαθαν από τους προγόνους τους και η παράδοση της χώρας μας ευτυχώς ακόμη συνεχίζεται.
Από τη Θράκη και τη Μακεδονία μέχρι τα νησιά του Ιονίου και του Αιγαίου, διαφορετικά έθιμα μας δείχνουν την συνέχεια του ελληνικού έθνους από την πανάρχαια εποχή μέχρι σήμερα...
Στο Γαλαξίδι ο "αλευροπόλεμος", στη Θήβα ο "βλάχικος γάμος", στη Θράκη το "έθιμο της Καμήλας", στον Σοχό Θεσσαλονίκης οι "αράπηδες" (κουδουνοφόροι), στη Νάουσα οι "γενίτσαροι και οι μπούλες" και βέβαια, το πατροπαράδοτο και καθολικό έθιμο σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, το πέταγμα του χαρταετού.
Και βέβαια πολλές γενιές μεγάλωσαν με το αλφαβητάρι που είχε το περήφανο πέταγμα του χαρταετού από τον Μίμη, με αφορμή τη διδασκαλία του (αϊ).
Ο Μίμης ήρωας του παλαιού αναγνωστικού με το ριγέ μπλουζάκι και το κοντοκουρεμένο κεφάλι στο πλευρό της Αγλαΐας, χαίρεται την Καθαρά Δευτέρα από την αθηναϊκή ταράτσα του σπιτιού. Βλέπετε τότε ήταν εύκολο να πετάξεις από εκεί τον χαρταετό σου, αφού τα ψηλά σπίτια και οι οικοδομές ήταν άγνωστα κτίρια για την εποχή εκείνη ...



Στο ακόμα πιό παλιό αναγνωστικό ο πρωταγωνιστής είναι ο Ρήγας και η γιαγιά που καμαρώνει το κατόρθωμα του εγγονού αλλά και η Χιόνα, η γάτα. 


Τώρα γιατί στο ένα αναγνωστικό η λέξη αϊτός δεν παίρνει διαλυτικά και στο άλλο το παλιότερο παίρνει αυτό δεν το θυμάμαι. Ίσως να είχε σχέση η ψιλή...(;). 

Αλλά ας πάρουμε και μια μικρή γεύση για το πέταγμα του χαρταετού αλλά και τον γενικό εορτασμό της Καθαράς Δευτέρας των Αθηναίων, των περασμένων χρόνων (1970)

video

Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

ΑΠΟΚΡΙΕΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΛΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΑ

Επετειακά μαθήματα υπήρχαν και στα παλιά αναγνωστικά. Βέβαια δεν ήταν σε ξεχωριστή ενότητα, έτσι όπως είναι στα σύγχρονα αναγνωστικά του δημοτικού αλλά συνήθως με τη σειρά της κάθε γιορτής αφού τα περισσότερα αναγνωστικά ήταν χωρισμένα σύμφωνα με τις εποχές του χρόνου. Η γλώσσα καθαρεύουσα ή δημοτική, ανάλογα με την εποχή. Στην παρακάτω εικόνα βλέπουμε ένα άρθρο εφημερίδας του 1900 όπου σε καθαρεύουσα αναγγέλει την έναρξη του πατρινού καρναβαλιού.


Στο Αναγνωστικό της Β΄δημοτικού του 1956, διαβάζουμε το παρακάτω απόσπασμα για τις Αποκριές. Πολυτονικό φυσικά, με καταλήξεις ρημάτων που έχουν καταργηθεί όπως και υπογεγραμμένες...



Το ίδιο κείμενο το συναντούμε στο ίδιο αναγνωστικό αλλά του 1975. Κάποιες αλλαγές (περισσότερο προς την απλή δημοτική) ιδίως στις καταλήξεις ρημάτων είναι εμφανείς...


Στο αναγνωστικό της Β δημοτικού του 1947 το κείμενο για την Αποκριά είναι και αυτό βέβαια σε πολυτονικό αλλά είναι εξίσου κατανοητό και απλό σε απλή γλώσσα που άνετα διαβάζεται και σήμερα από παιδιά της ανάλογης τάξης.



Στο αναγνωστικό της Β' δημοτικού του 1934 βλέπουμε αποκριάτικο κείμενο επίσης σε απλή γλώσσα αλλά με γράμματα περισσότερο καλλιγραφικά. Επίσης και ένα ποίημα αφιερωμένο στη γιορτή της Αποκριάς.



Να και μερικά αποσπάσματα ακόμα από κείμενα αποκριάς:

Στο αναγνωστικό της Γ΄ δημοτικού της Αγγελικής Βαρελλά του 1975 



Αναγνωστικό Β΄δημοτικού (εδώ οι Αποκρηές με η)



Αναγνωστικό Β' Δημοτικού του 1935



...και από μαθητικό βοήθημα