ΑΛΛΟΤΙΝΕΣ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΕΣ

Αναφερθήκαμε χθες και "μεταφερθήκαμε" σε μια "παλιά" Πρωτομαγιά μέσω παλιού Αναγνωστικού της Β΄ Δημοτικού. Ας δούμε όμως και κάποια άλλα μαθήματα (και όχι μόνο) που αναφέρονται σε αλλοτινές Πρωτομαγιές!

Και πρώτα απ' όλα στο Αλφαβητάριο της Α' δημοτικού "Τα καλά παιδιά" (1950).

Οι πρωταγωνιστές του βιβλίου η Άννα, ο Ρήγας, ο Γιαννάκης μαζί με τα άλλα παιδιά του σχολείου πηγαίνουν μια εκδρομή στην εξοχή όπου και μαζεύουν λουλούδια, παίζουν, χορεύουν, τρώνε και κάνουν το πατροπαράδοτο πρωτομαγιάτικο στεφάνι.

Η γλώσσα δημοτική, βεβαίως πολυτονική, με κάποιες διαφορές από τη σημερινή κυρίως στην ορθογραφία. (Τα αρσενικά άρθρα στην αιτιατική χωρις το ν - άλλωστε αυτό πρόσφατα σχετικά άλλαξε-, ο ίσκιος γράφεται με ήτα (η), το βουίζει έχει διαλυτικά, το πιάνονται χωρίζεται στο ντ, το τρώνε γράφεται τρώγουν και το φαΐ φαγί).

Η αναφορά του βιβλίου στην Πρωτομαγιά κλείνει με ποίημα.

Δυο παλιότερα βιβλία των δεκαετιών 20 και 30: Το Αλφαβητάριο Ιωαν. Συκώκη εκδόσεως 1923 και το Αλφαβητάριο "Ο ΗΛΙΟΣ" (1938) με "ήρωες" τη Ρήνα και τον Ρήγα.

 

 

  

Στο Αναγνωστικό Γ΄Δημοτικού (δεκαετίας 60 και 70):

Ιδιίτερη αναφορά στις κτητικές αντωνυμίες που στη γενική πληθυντικού αναφέρονται ως (των) και όχι (τους) (π.χ. δόξες των), στη γραφή των λέξεων βιολέτα με 2 τ (επηρεασμένη από την ιταλική λέξη - violetta - που προέρχεται),  γαρίφαλα με η, μανούλα με 2 ν, θηλυκά που τελειώνουν σε ι αντί σε η όπως τάξη, βλάστηση, Άνοιξη κλπ.

Και σε αυτό το βιβλίο η αναφορά της Πρωτομαγιάς κλείνει με ποίημα (Ι. Πολέμη) .

 

Στο Αναγνωστικό Δ΄ δημοτικού δεκαετίας 50, ποίημα του Ιωάννη Πολέμη: 

 

Και βέβαια υπάρχουν και πολλά ακόμα παλιά αναγνωστικά δημοτικού που αναφέρονται στην γιορτή (απεργία) της Πρωτομαγιάς αλλά ας πάρουμε και μια γεύση από παλιές Πρωτομαγιές μέσω κάποιων ιστορικών αποσπασμάτων από το αρχείο της ΕΡΤ.

Από την επίσκεψη του βασιλιά Παύλου το 1949 στη Ρόδο που πριν λίγα χρόνια είχε προσαρτηθεί στην Ελλάδα. Τον συνοδεύουν η βασίλισσα Φρειδερίκη και ο εννιάχρονος τότε διάδοχος Κωνσταντίνος. Μάλιστα για να γιορτάσουν την Πρωτομαγιά κατευθύνθηκαν στη Φιλέρημο, στο μοναστήρι της Παναγιάς της Ζωοδόχου Πηγής (Φιλερήμου), όπου ο μητροπολίτης τους πρόσφερε και υπαίθριο γεύμα. (Ιδιαίτερη προσοχή στην καθαρεύουσα του εκφωνητή)

 

 

 

5 λεπτά από εορτασμό Πρωτομαγιάς... εποχής Μεταξά... τότε που γινόταν ακόμα και παρέλαση αυτή την ημέρα... τότε που σκοπό είχε η γιορτή να εξυμνηθεί η δικτατορία και ο αρχηγός της... τότε που ήταν Εθνική Εργατική Πρωτομαγιά...

 

 

Τέλος, αποσπάσματα από παλιότερες Πρωτομαγιές και συνήθειες γι ΄αυτή την ημέρα.

 

 

ΜΙΑ ΞΕΧΩΡΙΣΤΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ!

Πρωτομαγιά αύριο και όλοι ετοιμάζονται να πάνε μια εκδρομή. Στα χωριά τους, σε γνωστούς, στην εξοχή ή έστω μια βόλτα στη γειτονιά τους για να χαρύνε την ανοιξιάτικη φύση και να φτιάξουν το πατροπαράδοτο μαγιάτικο στεφάνι και έτσι να "πιάσουν" τον Μάη. 

Σκέφτηκε όμως να πάει κάποιος στην Πλαγιαστή; Εκεί που υπάρχει και το πολύ ωραίο περιβόλι του Λεωνή; Μάλλον όχι αφού κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για φανταστικό μέρος, το οποίο όμως επισκεφτήκαμε όλοι εμείς που πήγαμε δημοτικό σχολείο στις δεκαετίες 50 - 70, αφού στο Άναγνωστικό της Β΄ δημοτικού υπήρχε το σχετικό κείμενο.

 

Το Αναγνωστικό της Β΄ Δημοτικού με πρώτη έκδοση το 1954 

Έτσι θα θυμηθούμε ξανά τις λέξεις που έπαιρναν περισπωμένη (πάμε, ερωτούσαν, Λεωνή κλπ.), ψιλές και δασείες (από, αυτό, ερωτούσαν κλπ. - ψιλή), (ημέρες, όπου, ήλιος κλπ. - δασεία), ρήματα που τελειώνουν σε -η (είχε βγη, είχαν μαζευθη, θα βρεθη κλπ.), λέξεις με υπογεγραμμένη (σημείο του γραπτού λόγου που έμπαινε κάτω από το α, η, ω, και αντιστοιχούσε στο ι των καταχρηστικών διφθόγγων της αρχαίας ελληνικής) (όποιος αργήση, να τα πάρη, θα βρεθη κλπ.), αρκετές λέξεις στην καθαρεύουσα (πάρωμεν, εμελετούσαν, παρεκίνησε, όρεξις κλπ.), λέξεις με διαφορετική πλέον ορθογραφία (σακκουλάκια με 2 κ, είχεν, έλεγεν κλπ. με κατάληξη ν στο τέλος), τόνοι και πνεύματα βέβαια και στις μονοσύλλαβες λέξεις (και, ο, του κλπ.)

Μετά το κείμενο ακολουθεί και 2ο μάθημα με το ποίημα του Άγγελου Βλάχου (Ο Μάιος). Μάλιστα ο Μάιος με διαλυτικά στο ι!!

 

Η τρίτη στροφή του ποιήματος ορθογραφία για αύριο!!!

Η ΔΙΠΛΗ ΕΠΕΤΕΙΟΣ

Σαν σήμερα 1/2, το 1902, με διαταγή του Υπουργείου Στρατιωτικών στην Ελλάδα, δίνεται εντολή για την κατάσχεση των μεταφράσεων του Ευαγγελίου στη Δημοτική, ενώ, ακριβώς 75 χρόνια μετά, εφαρμόζεται η εγκύκλιος, σύμφωνα με την οποία όλα τα δημόσια έγγραφα στην Ελλάδα θα συντάσσονται πλέον στη Δημοτική.

Συγκεκριμένα και όπως αναφέραμε και σε παλιότερη ανάρτηση, στα 1901 ο συγγραφέας Αλέξανδρος Πάλλης, «αποδίδει εις την γνησίαν γλώσσαν του ελληνικού Λαού», το Ευαγγέλιο, τις τέσσερις αφηγήσεις των Ευαγγελιστών της Αγίας Γραφής, που τις προσονόμασε «Η Νέα Διαθήκη κατά το Βατικανό Χειρόγραφο».
Σκοπός ήταν οι περισσότεροι Έλληνες εκείνη την εποχή οι οποίοι δεν είχαν ούτε την βασική εκπαίδευση να αποκτήσουν «πρόσβαση» στα πατερικά κείμενα. Αυτό όμως προκάλεσε τρομερές αντιδράσεις. Κάτι παράξενο για την σημερινή εποχή, ήταν πως αυτοί που αντέδρασαν πρώτοι ήταν οι φοιτητές.

Οι διαμαρτυρίες συνεχίστηκαν και τελικά στις 7 Νοεμβρίου μια ογκώδης και οχλοκρατική συγκέντρωση στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, την οποία συγκάλεσαν αυτόκλητοι «γλωσσαμύντορες» και πολιτικάντηδες της ομάδας Δηλιγιάννη, κατέληξε σε φονικό. Οι χωροφύλακες, χάνοντας τον έλεγχο της κατάστασης, πυροβόλησαν στο πλήθος όταν κάποιοι, παρακινούμενοι από το υβρεολόγιο εναντίον του Αρχιεπισκόπου, άρχισαν να κινούνται προς την Αρχιεπισκοπή.

Ο τραγικός απολογισμός των επεισοδίων αυτών ήταν οκτώ έως έντεκα, σύμφωνα με διάφορες πηγές, νεκροί. Επίσης, υπήρξαν 70 τραυματίες και 22 συλληφθέντες, οι οποίοι παρέμειναν στα κρατητήρια των στάβλων της Χωροφυλακής τρία εικοσιτετράωρα.

Ανάλογες αντιδράσεις είχε προκαλέσει δύο χρόνια μετά, η μετάφραση της "Ορέστειας" του Αισχύλου από τον Γεώργιο Σωτηριάδη, ενός «ευρυμαθούς ελληνιστού και διαπρεπούς αρχαιολόγου». Τον Νοέμβριο του 1903, φοιτητές, υποκινημένοι και αυτή τη φορά από τον καθηγητή τους Γεώργιο Μιστριώτη, διαδήλωσαν απαιτώντας να μην γίνει η παράσταση. Οι διαδηλώσεις κατέληξαν σε αιματηρά επεισόδια με έναν, ή κατά άλλες πηγές δύο, νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Τα θλιβερά αυτά επεισόδια έμειναν στην Ιστορία ως «Ορεστειακά».

 

Τέλος, λίγο μετά την μεταπολίτευση η καθαρεύουσα μπήκε στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας λήγοντας αυτό το πρόβλημα. Σαν σήμερα το 1977 ήταν που ξεκίνησε να εφαρμόζεται η εγκύκλιος, σύμφωνα με την οποία όλα τα δημόσια έγγραφα στην Ελλάδα θα συντάσσονται πλέον στη Δημοτική.

ΤΑ ΨΗΛΑ ΒΟΥΝΑ

Ο Ευρυτάνας Ζ. Παπαντωνίου, (σε συνεργασία με τον Δημοσθένη Ανδρεάδη, τον Αλέξανδρο Δελμούζο, τον Παύλο Νιρβάνα και τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη και σε εικονογράφηση του Π. Ρούμπου) το 1918 επί κυβερνήσεως Ελ. Βενιζέλου, συγγράφει κατ’ εντολή του Υπ. Παιδείας το πρώτο αναγνωστικό (Γ' τάξης) στη δηµοτική ελληνική γλώσσα: «Τα Ψηλά Βουνά». 

Για πρώτη φορά η γλώσσα που μιλούσαν οι Έλληνες διδάσκεται στις νεότερες γενιές με ένα έργο που υπήρξε ουσιαστικό και αξεπέραστο κατόρθωµα στη φτωχή ιστορία της ελληνικής παιδαγωγικής λογοτεχνίας.

Η απλή αφήγηση και η ζωντανή γλώσσα του Ζαχαρία Παπαντωνίου καθιστούν το βιβλίο αυτό ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα και αξεπέραστα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας.
Μια παρέα παιδιών τελειώνουν το σχολείο και αποφασίζουν να κάνουν διακοπές, µε προτροπή του δασκάλου τους, στα ψηλά βουνά της Ευρυτανίας.
Εκεί έρχονται σε επαφή με τη ζωή του βουνού, τις ομορφιές της φύσης, δημιουργούν μια κοινότητα με ρόλους και αρμοδιότητες για τον καθένα.
Μαθαίνουν να λύνουν τα προβλήματά τους και να ξεπερνούν τις δυσκολίες της ζωής, ενώ γίνονται δάσκαλοι για τον Λάμπρο, το μικρό τσοπανόπουλο που διψάει για μάθηση. 

Tο όραµα της νεανικής αυτεξουσιότητας γίνεται πραγματικότητα. Μαθαίνουν να αγαπούν την Ελλάδα, τον εαυτό τους.

"Τα Ψηλά Βουνά" προκάλεσαν λυσσαλέες αντιδράσεις και κάηκαν δηµοσίως από τις κυβερνήσεις µετά το 1920. Το βιβλίο, που αποτελεί κοµβικό σταθµό στην ιστορία της νεοελληνικής σχολικής και παιδικής λογοτεχνίας, επέστρεψε στα σχολεία µε τη νέα εκπαιδευτική µεταρρύθµιση της κυβέρνησης Βενιζέλου το 1929 και το 1933.

Το 1974 "Τα Ψηλά Βουνά" ξανατυπώθηκαν για τα δηµοτικά σχολεία της Μεταπολίτευσης. Σήµερα "Τα Ψηλά Βουνά" είναι η πρώτη επιλογή στα προγράµµατα φιλαναγνωσίας.

Είπαν για τα "Ψηλά Βουνά":

"Με τα Ψηλά Βουνά εισέρχεται εις το δηµοτικό σχολείο η Ελλάς. Πόση ζωή, πόση ποίησης, πόση χάρη κατοικεί εκεί µέσα! Δεν ηξεύρω τι περισσότερο και τι ωραιότερο θα µπορούσε να επιθυµούσε κανείς ως αναγνωστικόν βιβλίον."- Π. Νιρβάνας

"Έργο βαθιάς ελληνικότητας της γραφής µε εξαίρετη τυπογραφική καλαισθησία." Παλαµάς – Ξενόπουλος

"Πάσα έκφρασις είναι εικών, πάσα διήγησις είναι ποίηµα." Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος

"Είναι από τα βιβλία που ξυπνούν τους λαούς και τους κάνουν µεγάλους." Σ. Σπεράντζας

Τα "Ψηλά Βουνά", παίζονται και σαν θεατρική παράσταση, στην πόλη μας, στο θέατρο "Ολύμπιον" από την Παιδική Σκηνή του Νέου Θεάτρου Θεσσαλονίκης και σε  σκηνοθεσία Γιάννη Ρήγα.

Κατεβάστε τα "Ψηλα Βουνά" σε pdf ΚΛΙΚ

ΤΟ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Αναφέραμε στην προηγούμενη ανάρτηση ότι μέχρι να επικρετήσει η δημοτική υπήρξαν μεγάλες αναταραχές σχετικά με το ποια "γλώσσα" θα πρέπει να μιλάμε. Τόσο μεγάλες που έφτασαν να αριθμούν ακόμα και νεκρούς (!!) αλλά και πολλούς τραυματίες και συλληφθέντες!

 

Αλλά ας δούμε από την αρχή όλα τα γεγονότα. Είπαμε ότι η γλώσσα που επικράτησε μετά την Τουρκοκρατία ήταν η καθαρεύουσα και κάπως έτσι πορεύτηκε η Ελλάδα για περίπου 150 χρόνια. Αλλιώς μιλούσαν μεταξύ τους και αλλιώς διάβαζαν στα βιβλία και μιλούσαν σε επίσημες συγκεντρώσεις. 

Κατά καιρούς και ενώ όλο και περισσότεροι λόγιοι υποστήριζαν την απλοποίηση της γλώσσας και αντικατάσταση της καθαρεύουσας με τη δημοτική, ξεσπούσαν διάφορα επεισόδια στους δρόμους της Αθήνας για την ελληνική γλώσσα. Κάπου εκεί στα 1901 είναι όταν ο συγγραφέας Αλέξανδρος Πάλλης, αποδίδει στη γνήσια γλώσσα του ελληνικού Λαού, το Ευαγγέλιο, τις τέσσερις αφηγήσεις των Ευαγγελιστών της Αγίας Γραφής, που τις ονόμασε «Η Νέα Διαθήκη κατά το Βατικανό Χειρόγραφο» (εκδόθηκαν από την εφημερίδα "Ακρόπολη" σε συνέχειες) και εκδόθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 1901 με έξοδα της βσίλισσας Όλγας. Επίσης ο Πάλλης βοήθησε οικονομικά όσους συγγραφείς ήταν υπέρ της δημοτικής γλώσσας.

Αλέξανδρος Πάλλης, ο "χρηματοδότης" της δημοτικής.

Ο ιδρυτής και διευθυντής της εφημερίδας "Ακρόπολη" Βλάσης Γαβριηλίδης, φυσιογνωμία προοδευτική, έκρινε ότι «θεάρεστον έργον είναι» να φθάσει σε κάθε ελληνικό σπίτι και να «γίνει απολύτως αντιληπτόν» από κάθε Ορθόδοξο Έλληνα το Ευαγγέλιο. 

Αλλά αυτό ήταν και το τελειωτικό χτύπημα για τη γλώσσα. Συγκεκριμένα αντέδρασαν οι αρχαϊστές και έγινε μεγάλο "μπάχαλο". 

Οι υποστηρικτές της καθαρεύουσας αποκαλούν τους δημοτικιστές χλευαστικά «μαλλιαρούς» και τους κατηγορούν ως προδότες και ότι ενεργούν κατόπιν σλαβικού σχεδίου, που αποσκοπεί να προκαλέσει διχόνοιες στον Ελληνισμό. Το περίεργο (σε σχέση μάλιστα με τη σημερινή ζωή) είναι ότι κατά της δημοτικής ήταν και οι φοιτητές (!!) και με την παρακίνηση καθηγητών τους άρχισαν να διαμαρτύρονται. Ζήτησαν τη διακοπή των συνεχειών από την εφημερίδα αλλά δεν έμειναν μόνο εκεί αφού μέρα με τη μέρα όλο και περισσότεροι αντιδρούσαν.

Τελικά, στις 7 Νοεμβρίου μια ογκώδης και οχλοκρατική συγκέντρωση στους Στύλους του Ολυμπίου Διός, την οποία συγκάλεσαν αυτόκλητοι «γλωσσαμύντορες» και πολιτικάντηδες της ομάδας Δηλιγιάννη, κατέληξε σε φονικό. Οι χωροφύλακες, χάνοντας τον έλεγχο της κατάστασης πυροβόλησαν και μέσα στο πλήθος με τον τραγικό απολογισμό να είναι οκτώ έως έντεκα, σύμφωνα με διάφορες πηγές, νεκροί. Επίσης, υπήρξαν 70 τραυματίες και 22 συλληφθέντες, οι οποίοι παρέμειναν στα κρατητήρια των στάβλων της Χωροφυλακής τρία εικοσιτετράωρα.

 Οι παραπάνω φοιτητικές αντιδράσεις έμειναν στην ιστορία με το όνομα "Ευαγγελικά" και οδήγησαν στην παραίτηση της κυβερνήσεως Θεοτόκη...

 Τελικά η Ακρόπολη αναγκάζεται να αποσύρει τις συνέχεις των Ευαγγελίων δηλώνοντας όμως ότι παραμένει υπέρμαχος της μετάφρασης του Ευαγγελίου.

Ανάλογες αντιδράσεις προκάλεσε δύο χρόνια μετά, η μετάφραση της "Ορέστειας" του Αισχύλου από τον Γεώργιο Σωτηριάδη, ενός «ευρυμαθούς ελληνιστού και διαπρεπούς αρχαιολόγου». Τον Νοέμβριο του 1903, φοιτητές, υποκινημένοι και αυτή τη φορά από τον καθηγητή τους Γεώργιο Μιστριώτη, διαδήλωσαν απαιτώντας να μην γίνει η παράσταση. Οι διαδηλώσεις κατέληξαν σε αιματηρά επεισόδια με έναν, ή κατά άλλες πηγές δύο, νεκρούς και πολλούς τραυματίες. Τα θλιβερά αυτά επεισόδια έμειναν στην Ιστορία ως «Ορεστειακά».

 

 

...Η κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου, το 1964, παραχώρησε την ελευθερία στους εκπαιδευτικούς να χρησιμοποιούν όποια από τις δυο γλώσσες ήθελαν, ενώ γινόταν η διδασκαλία και των δύο. Τελικά η καθαρεύουσα θα παραμείνει μέχρι το 1977, όταν όλα τα δημόσια έγγραφα στην Ελλάδα θα συντάσσονται πλέον στη Δημοτική, με απόφαση του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μεγάλη βοήθεια προς αυτό έδωσε και η έκδοση της νεοελληνικής γραμματικής του Μανόλη Τριανταφυλλίδη...

  Κατεβάστε σε pdf τη Νεοελληνική Γραμματική του Μανόλη Τριανταφυλλίδη ΚΛΙΚ

Η ΚΑΘΑΡΕΥΟΥΣΑ

Στο νεοελληνικό κράτος, που γεννήθηκε από την επανάσταση του 1821, υπήρχε το ερώτημα και το δίλημμα ταυτόχρονα τι "γλώσσα" θα έπρεπε να μιλάνε οι Έλληνες. Οι πολλές κοινότητες είχαν και πολλές διαφορετικές διαλέκτους, ενώ η απουσία ελληνικού κρατικού μηχανισμού για πάνω από τέσσερις αιώνες οδήγησε τους Έλληνες όχι μόνο στο να είναι αγράμματοι με συνέπεια η γλώσσα να καταρρακώνεται, αλλά και στην υιοθέτηση πάρα πολλών ξενικών λέξεων, όπως τουρκικών, σλαβικών, αλλά και λατινικών, αναλόγως την περιοχή. Τελικά επικράτησε η καθαρεύουσα ως επίσημη εθνική γλώσσα. Η γλώσσα αυτή είχε «καθαριστεί» (έτσι πήρε και το όνομα) από τις ξενικές προσθήκες, χρησιμοποιούσε τους κανόνες των αρχαίων και της αρχαΐζουσας, αλλά είχε ως θεμέλιο λίθο τη λαϊκή γλώσσα. Στην επικράτηση της καθαρεύουσας σημαντικό λόγο είχε ο Αδαμάντιος Κοραής.

Όμως άλλη "γλώσσα" μιλούσαν τα παιδιά στο σχολείο και άλλη στις παρέες τους. Το ίδιο και στη βουλή από τους βουλευτές. Στα έδρανα μιλούσαν καθαρεύουσα και καθομιλουμένη στις μεταξύ τους συζητήσεις.

Έτσι η καθαρεύουσα ουσιαστικά δε χρησιμοποιήθηκε ποτέ μαζικά από τον λαό. Κυριάρχησε σε οποιαδήποτε χρήση του γραπτού λόγου, εκτός από την ποίηση. Οι ποιητές δεν ακολούθησαν έναν ενιαίο τρόπο γραφής. Μερικοί έγραφαν μόνο στη δημοτική, κάποιοι μόνο στην καθαρεύουσα και άλλοι και στη δημοτική και στην καθαρεύουσα.

Η καθαρεύουσα χρησιμοποιούσε αποκλειστικά πολυτονικό σύστημα. Υπήρχαν τρεις τόνοι: η οξεία ( ´ ), η βαρεία ( ` ) και η περισπωμένη ( ῀ ) και δύο πνεύματα: η δασεία ( ῾ ) και η ψιλή ( ᾿ ).

 Η καθαρεύουσα καταργήθηκε το 1976 επί υπουργού Παιδείας Γεωργίου Ράλλη και μέχρι τότε υπήρχαν έντονες αντιδράσεις και αντιπαραθέσεις για το ποια "γλώσσα" πρέπει να χρησιμοποιούμε, γεγονός που οδήγησε στο "Γλωσσικό Ζήτημα" που θα ασχοληθούμε όμως σε άλλη ανάρτηση.

Ορισμένα στοιχεία της καθαρεύουσας πέρασαν στη δημοτική και χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα, π.χ. «Θεού θέλοντος», «κατευθείαν», «εις το επανιδείν», «δώρον άδωρον», «εν καιρώ» κ.ά.

Η καθαρεύουσα χρησιμοποιείται ακόμη και μέχρι σήμερα από την Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας...

Για πολλές πολλές δεκαετίες, πολλοί θεωρούσαν μορφωμένους εκείνους που μιλούσαν στην καθαρεύουσα (μερικοί ακόμη το θεωρούν) και προσπαθούσαν να τους μιμηθούν. Έτσι περισσότερο το γέλιο έφερναν παρά τον θαυμασμό. Ας δούμε και δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Μια αληθινή ιστορία και κάποια σκηνή από ελληνική ταινία.

Χαρακτηριστικό λοιπόν είναι το εξής περιστατικό: Επί χούντας, σ’ ένα χωριό, κάποιος στρατιώτης σκότωσε κατά λάθος μια κατσίκα (η αιξ, της αιγός) και ο χωρικός ζητούσε αποζημίωση. Έστειλε, λοιπόν, ο χωροφύλακας το εξής τηλεγράφημα στο τάγμα: «Στρατιότις εφόνεφσεν εξ. Στοπ». Σε δύο ώρες κατέφθασε ο ταγματάρχης με συνοδεία για το μεγάλο κακό του φόνου των... έξι χωριανών!

 Η καθαρεύουσα... με γέλιο στον ελληνικό κινηματογράφο

 

 Να και ένα τραγούδι με λέξεις στην καθαρεύουσα

 

Η νήσος των Αζορών

 Στίχοι: Μέντης Μποσταντζόγλου
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης

Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης

 

 Ένα πλοίον ταξιδεύον με υπέροχον καιρόν
αιφνιδίως εξοκείλει ανοιχτά των Αζορών.

Κι ένας νέος με μιαν νέα, ωραιότατα παιδιά
φθάνουν κολυμβών γενναίως εις πλησίον αμμουδιά.

Ζώντας βίον πρωτογόνου και ο νέος με την κόρη
κοίταζαν και κάπου κάπου εάν έρχεται βαπόρι.

Αλλά φθάσαντος χειμώνος και μη φθάνοντος βαπόρι
απεβίωσεν ο νέος και απέθανεν η κόρη.

Αργότερα αργότερα πλησίασαν δυο κότερα
ήρθε κι ένα βαπόρι ματαίως ψάχνον για να βρει
ματαίως ψάχνον για να βρει τον νέον και την κόρη.

Κατηραμένη νήσος, νήσος των Αζορών,
που καταστρέφεις νέους και θάπτεις των κορών.

Να πέσει τιμωρία από τον ουρανόν
να λείψεις απ' τους χάρτας και των ωκεανών.